Terapia protonowa w leczeniu raka u dzieci

Współczesna terapia onkologiczna ma na celu maksymalizację szans pacjentów na wyleczenie, a jednocześnie minimalizację skutków ubocznych związanych z terapią. Ten cel udaje się osiągnąć dzięki nowoczesnej i bezpiecznej protonoterapii.

Centrum Terapii Protonowej w Pradze w ramach programu leczenia dzieci korzysta z najnowocześniejszych technologii i doświadczenia wiodących czeskich i światowych onkologów w protonoterapii u dzieci. Wszystkie dzieci leczone w Centrum Terapii Protonowej otrzymują wskazanie do protonoterapii we współpracy z jednym z centrów onkologii dziecięcej. Obecnie ponad 80% pacjentów pediatrycznych udaje się skutecznie wyleczyć.

Do metod leczenia nowotworów u dzieci zalicza się operację, naświetlanie, chemioterapię i terapię biologiczną. To, jaka konkretnie terapia zostanie zastosowana u Twojego dziecka, zależy od wielu różnych czynników. Plan leczenia szczegółowo omówi z Tobą prowadzący onkolog dziecięcy.

Naświetlanie czyli radioterapia (do której należy również radioterapia protonowa) to generalnie jedna z podstawowych metod leczenia chorób nowotworowych u dzieci. U pacjentów stosuje się ją samodzielnie, choć częściej w połączeniu z innymi metodami (najczęściej jest to operacja, chemioterapia). W celu ograniczenia niepożądanych efektów radioterapii obecnie ogranicza się ją do konkretnych wybranych sytuacji, kiedy naświetlanie jest niezbędne, przy czym w takiej sytuacji stosuje się najnowocześniejsze metody naświetlania, takie jak protonoterapia.

Protonoterapia jest znacznie łagodniejsza i bezpieczniejsza od zwykłego naświetlania. Wiązka protonowa zostaje dokładnie wycelowana, dzięki czemu możemy w znaczącym stopniu obniżyć ryzyko wystąpienia skutków niepożądanych i ograniczyć ewentualne ryzyko, takie jak uszkodzenie serca i płuc, wystąpienie problemów endokrynologicznych, zaburzenia wzrostu, zaburzenia pracy zmysłów, obniżenia intelektu, uszkodzenia nerek i dróg moczowych, problemów z płodnością czy wystąpienie wtórnych nowotworów.

Protonoterapia może być stosowana w leczeniu nowotworów

Protonoterapia zgodnie z uznawanymi rekomendowanymi standardami na świecie najczęściej jest wskazana w następujących diagnozach:

• rdzeniak,
• czaszkogardlak,
• glejak w niskim stopniu złośliwości,
• wyściółczak,
• mięsaki tkanek miękkich,
• mięsak Ewinga,
• nerwiak zarodkowy,
• siatkówczak.

Dokumentację medyczną w celu oceny, czy protonoterapia będzie w dany przypadku wskazana, możesz wysłać e-mailem na patient@ptc.cz. Ewentualnie możesz skontaktować się z naszymi koordynatorami leczenia, którzy są gotowi, by odpowiedzieć na wszystkie Twoje pytania dotyczące protonoterapii. Możesz skontaktować się z nimi pod numerem +420 222 999 000.

TY musisz zrobić tylko jedno: przyjść do NAS w porę. MY jesteśmy od tego, by Ci pomóc.

Naszym głównym celem jest nie tylko to, by wyleczyć dzieci, ale również to, by wróciły do normalnego życia wysokiej jakości.

Dlatego warto nie tylko interesować się najnowocześniejszymi metodami leczenia, ale również skutkami ubocznymi, które się z nimi wiążą. Mogą one bowiem w istotny sposób wpłynąć na jakość życia Twojego dziecka w trakcie leczenia lub po jego zakończeniu.

Pomożemy Ci.

Jeżeli w leczeniu Twojego dziecka brana jest pod uwagę radioterapia, warto zainteresować się możliwością zastosowania protonoterapii. Protonoterapia to najłagodniejsza metoda leczenia raka przez naświetlanie. Daje pacjentom pediatrycznym dużą szansę na wyleczenie i powrót do normalnego życia.

Nasi lekarze posiadają wieloletnie doświadczenie w dziedzinie radioterapii. Ponadto posiadaj wiedzę praktyczną z zakresu zwykłej (fotonowej) radioterapii oraz radioterapii protonowej. Dlatego chętnie odpowiedzą na wszystkie Twoje pytania na temat terapii protonowej Twojego dziecka.

Na adres e-mail patient@ptc.cz można przesłać dokumentację medyczną w celu oceny, czy protonoterapia będzie w danym przypadku wskazana. Można też skontaktować się z naszymi koordynatorami leczenia. Chętnie odpowiedzą na wszystkie Twoje pytania związane z protonoterapią. Możesz się z nimi skontaktować pod numerem telefonu +420 222 999 000.

Zalety protonoterapii w naświetlaniu dzieci w porównaniu ze zwykłą radioterapią

Tkanki i organy u dzieci są bardzo wrażliwe na naświetlanie. Poza tym dzieci są znacznie bardziej podatne na powstawanie wtórych nowotworów niż dorośli. Jeżeli chcemy zwiększyć szanse dziecka na zdrowy rozwój również po leczeniu, należy zrobić wszystko, by nie wystąpiły u nich skutki uboczne naświetlania. Tutaj właśnie kryje się ogromna zaleta protonoterapii.

• Pozwala ograniczyć napromieniowanie rdzenia kręgowego
  Protonoterapia obniża dawkę promieniowania na rdzeń kręgowy w przypadku nowotworów umiejscowionych w jego pobliżu. Dzięki temu zostaje zminimalizowane ryzyko jego uszkodzenia.
• Zachowanie sprawności umysłowej
  Protonoterapia pozwala w maksymalnym stopniu zachować sprawność umysłową.
• Obniża ryzyko utraty słuchu
  Protonoterapia obniża dawkę na ucho środkowe i wewnętrzne, tym samym obniżając ryzyko zaburzeń, uszkodzenia lub utraty słuchu.
• Obniża ryzyko uszkodzenia wzroku
  Protonoterapia minimalizuje naświetlania narządu wzroku. Tym samym ogranicza ryzyko wystąpienia problemów i powikłań wzrokowych.

Protonoterapia jest znacznie łagodniejsza i bezpieczniejsza od zwykłego naświetlania. Wiązka protonowa zostaje dokładnie wycelowana, dzięki czemu możemy w znaczącym stopniu obniżyć ryzyko wystąpienia skutków niepożądanych i ograniczyć ewentualne ryzyko, takie jak uszkodzenie serca i płuc, wystąpienie problemów endokrynologicznych, zaburzenia wzrostu, zaburzenia pracy zmysłów, obniżenia intelektu, uszkodzenia nerek i dróg moczowych, problemów z płodnością czy wystąpienie wtórnych nowotworów.

Na rysunku schematycznym pokazano rozmieszczenie dawki promieniowania w organizmie podczas radioterapii z użyciem fotonów i protonów. Jak widać, wiązka protonów naświetla wyłącznie tzw. obszar docelowy (pole osi czaszkowo-kręgosłupowej), co oznacza, że naświetlanie jest ukierunkowane prawie wyłącznie na tkankę zaatakowaną lub prawdopodobnie zaatakowaną przez chorobę. Z kolei naświetlanie fotonami ze względu na swoje właściwości fizyczne istotnie wpływa również na okoliczne zdrowe struktury, czyli w tym wypadku rdzeń kręgowy, serce, płuca, wątrobę i jelita.

Badania naukowe porównujące protonoterapię z radioterapią fotonową potwierdziły, że u dzieci naświetlanych fotonami spadł poziom IQ. Przez trzy lata od naświetlenia IQ obniżało się o ok. 10,3 punktu rocznie, po protonoterapii IQ przez trzy lata pozostało praktycznie na tym samym poziomie. Odnotowano spadek wyłącznie o 0,1 punktu rocznie.

Czy wiesz, że zalety radioterapii protonowej są oparte na prawach fizyki i właściwościach protonów?

Protony można zatrzymać dokładnie w miejscu, w którym są potrzebne, na tzw. obszarze docelowym. Promieniowanie w niewielkim stopniu lub wcale nie dociera do zdrowych tkanek w okolicach nowotworu.

W odróżnieniu od zwykłej radioterapii, która naświetla i niszczy komórki nowotworowe z pomocą fotonów, protonoterapia jest bardziej zaawansowana i opiera się na działaniu protonów.

Zwykła wiązka fotonowa przechodzi przez organizm i przekazuje znaczną część swojej energii przed i za nowotworem. Protony mają pewną właściwość fizyczną pod nazwą pik Bragga. Potrafi ona wydzielać znacznie mniej energii w drodze do nowotworu i nie wpływają na tkanki za nowotworem. Największą zaletą protonoterapii w porównaniu ze zwykłą radioterapią jest jej precyzja i zdolność do ochrony zdrowych tkanek.

Dzieci przyjmowane są na leczenie na podstawie skierowania od onkologa dziecięcego. Centrum Terapii Protonowej w Pradze współpracuje z Kliniką Hematologii i Onkologii Dziecięcej Szpitala Klinicznego Motol i Kliniką Onkologii Dziecięcej Szpitala Klinicznego Brno.

W razie potrzeby (np. jeżeli naświetlania odbywają się w pełnym znieczuleniu) dzieci są hospitalizowane w Szpitalu Klinicznym Motol, a do Centrum Terapii Protonowej dojeżdżają tylko na naświetlania.

Chociaż protonoterapia jest bezbolesna, wiemy, że istotnym elementem leczenia jest psychika dziecka. Dlatego już od pierwszych chwil w miarę możliwości wszystko dostosowujemy do potrzeb malucha.

Jeżeli dziecko nie jest pod narkozą, może czekać na naświetlanie lub badanie kontrolne w pokoju dla dzieci z mnóstwem zabawek, który w niczym nie przypomina szpitala. Wesołe kolorowanki i układanki z „profesorem Protonem”, który towarzyszy mu w trakcie leczenia, to okazja, by trochę odetchnąć, a wraz z wyszkolonym personelem będą dziecku asystować przez całą terapię.

Ocena wstępna

Aby nasz zespół medyczny mógł ocenić, czy protonoterapia będzie w danym przypadku wskazana, potrzebujemy uzyskać od Ciebie kilka informacji medycznych. Twój koordynator leczenia wytłumaczy Ci dokładnie, jakich informacji potrzebujemy. Zwykle potrzebujemy również zdjęć, np. RM, TK lub PET. Informacje te możesz uzyskać w szpitalu lub klinice, gdzie zostały wykonane badania, pacjentowi są często udostępniane na płycie CD. Możemy przekazać Ci dane do logowania, które umożliwią Ci przesłanie zawartości płyty CD na nasz zabezpieczony serwer. Ewentualnie możesz nam wysłać płytę CD pocztą. U pacjentów pediatrycznych wymagamy również zaleceń dotyczących radioterapii (nie muszą stricte dotyczyć protonoterapii) ze strony prowadzącego onkologa dziecięcego.

Wszystkie inne informacje dot. Twojej diagnozy i wcześniejszego leczenia, które posiadasz są bardzo użyteczne. Zachęcamy do przekazania nam już na samym początku największej liczby informacji. Twój przypadek zostanie następnie oceniony przez zespół medyczny na codziennym spotkaniu komisji orzekającej. Twój koordynator leczenia skontaktuje się z Tobą, by poinformować Cię o ocenie lub ewentualnie z prośbą o udzielenie informacji dodatkowych, jeśli są one niezbędne do podjęcia ostatecznej decyzji przez naszych onkologów.

W celu uzyskania oceny nie musisz przyjeżdżać do Pragi.

Planowanie protonoterapii – plan naświetlań

Kiedy przyjedziesz do Pragi, by rozpocząć leczenia, najpierw czeka Cię osobista konsultacja z radioonkologiem. Podczas konsultacji zostaną omówione skutki uboczne i oczekiwane rezultaty leczenia w Twoim konkretnym przypadku, jak również konkretny plan leczenia. Lekarz wytłumaczy Ci także, czego możesz oczekiwać podczas leczenia oraz po nim. Odpowie także na wszystkie Twoje pytania.

Pierwsza faza leczenia obejmuje skany diagnostyczne w Centrum Terapii Protonowej (RM i/lub TK, przygotowanie urządzenia stabilizującego, itd.). Kluczem do sukcesu leczenia jest jego precyzyjne zaplanowanie. Dlatego zespół fizyków i lekarzy klinicznych przygotowuje dla każdego pacjenta indywidualny plan naświetlań, według którego będzie przebiegać protonoterapia. Plan naświetlań określa m.in. kierunki i intensywność wiązki protonowej, która będzie naświetlać nowotwór. Proces ten jest bardzo skomplikowany a jego zakończenie trwa zazwyczaj tydzień, zanim rozpocznie się leczenie.

Terapia odbywa się w trybie ambulatoryjnym. Pacjent przychodzi do Centrum Terapii Protonowej na leczenie i na regularne kontrole w trakcie terapii. Jedna wizyta trwa około 15-60 minut, naświetlanie to kwestia kilku minut. Przed każdym naświetlaniem dokładnie sprawdzamy rentgenem ułożenie pacjenta do naświetlenia oraz przeprowadzamy kilka kontroli cząstkowych, bez których nie można rozpocząć naświetlania. Co najmniej raz w tygodniu pacjent jest poddawany kontroli lekarskiej. Lekarz omawia wtedy z pacjentem przebieg terapii i sprawdza jego stan zdrowia.

Poszczególne dawki lecznicze z reguły podawane są codziennie, od poniedziałku do piątku. Leczenie nie może zostać przerwane, z wyjątkiem poważnych powodów zdrowotnych.

W Centrum Terapii Protonowej korzystamy z nowoczesnej metody wiązki ołówkowej

Naświetlanie ołówkowe, czyli Pencil Beam Scanning (PBS) oznacza, że wiązka protonowa zostaje precyzyjnie rozmieszczona. Jest to szczytowe osiągnięcie współczesnej technologii protonoterapii. Skanowanie ołówkowe naświetla z dokładnością do milimetra obszar docelowy, powodując tylko minimalne uszkodzenia okolicznych zdrowych tkanek i organów.

Leczenie odbywa się ambulatoryjnie, zazwyczaj trwa od 30 do 35 dni roboczych, w zależności od schematu określonego przez lekarza na podstawie wstępnej konsultacji i dodatkowych badań diagnostycznych.

Wyniki i doświadczenie centrów protonoterapii w Czechach i na świecie jednoznacznie potwierdzają, że protonoterapia stwarza zupełnie nowe możliwości leczenia chorób nowotworowych. Protonoterapia to coraz bardziej uznawana i preferowana metoda na świecie. Jej zalety są oczywiste, dlatego wciąż powstają coraz to nowe ośrodki protonoterapii lub pojawiają się plany ich budowy. Obecnie działa 71 ośrodków, 42 zostaną otwarte w najbliższym czasie, dziesiątki kolejnych są w planie.

Rozwój technologii i nieustanne udoskonalanie metod leczenia zwiększa również spektrum diagnoz, w których istotną rolę odgrywa protonoterapia. Jedną z tych diagnoz jest bez wątpienia leczenie pacjentów pediatrycznych.

Na całym świecie pacjenci pediatryczni stanowią bardzo ważną grupę ze wskazaniem do protonoterapii. Praskie Centrum Terapii Protonowej prowadzi współpracę międzynarodową w dziedzinie protonoterapii pediatrycznej.

W opublikowanych pracach analizujących wyniki terapii z wszystkich ośrodków protonoterapii na świecie, w tym z Centrum Terapii Protonowej udowodniono, że protonoterapia stanowi skuteczną i łagodną metodę radioterapii u pacjentów pediatrycznych z wybranymi diagnozami onkologicznymi.

W przypadku zwykłej radioterapii z użyciem fotonów dzieciom grozi spadek sprawności intelektualnej wskutek niepożądanego naświetlenia mózgu. Lekarze z ośrodka MD Anderson w Teksasie podczas dorocznych obrad Amerykańskiego Towarzystwa Onkologicznego opublikowali wyniki porównujące wpływ zastosowania radioterapii protonowej i fotonowej w leczeniu nowotworów mózgu u dzieci na spadek inteligencji.

Obecnie ponad 80% pacjentów pediatrycznych udaje się skutecznie wyleczyć z choroby nowotworowej

W Czechach co roku na nowotwory złośliwe zapada około 350 nowych pacjentów pediatrycznych i młodzieżowych. Raki lite, które stanowią wskazanie do protonoterapii, stanowią około 2/3 wszystkich przypadków. 1/3 wszystkich chorób stanowi białaczka (protonoterapia nie jest wskazana w leczeniu białaczki).

Nowotwory u dzieci są bardziej agresywne niż u pacjentów dorosłych, jednak z drugiej strony lepiej reagują na naświetlanie i chemioterapię. Dzięki postępom w metodach i technologii leczenia, udało się znacznie poprawić wyniki leczenia. Metoda leczenia zależy od konkretnej diagnozy. W przypadku leczenia raka u dzieci metody terapeutyczne często są kojarzone.

Priorytet: ochrona zdrowych organów

Dzieci są znacznie bardziej narażone na powstawanie nowotworów wtórnych, wywołanych przez naświetlanie niż pacjenci dorośli, są również bardziej narażone na występowanie skutków niepożądanych. Zwykłe naświetlanie może wywoływać poważne skutki niepożądane i powikłania, jednak protonoterapia jest łagodniejsza dla pacjentów pediatrycznych, ponieważ mniej obciąża okoliczne tkanki i organy przez niepożądane naświetlenie, a tym samym ogranicza (choć nie całkowicie) ryzyko wystąpienia powikłań związanych z terapią. Często staje się metodą pierwszego wyboru w leczeniu.